Wersja elektroniczna broszury "Jak efektywnie studiować matematykę na UJ?" została stworzona zgodnie z art. 33 podpunkt 1 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Zastosowane adaptacje: Zachowano numerację stron. Numer danej strony znajduje się nad tekstem danej strony i poprzedza go skrót str. Spis treści znajduje się na początku publikacji. Elementy graficzne (zdjęcia, rysunki) zostały zastąpione opisem, pozostawiono podpisy pod zdjęciami. Zaadaptowano tabele. str. 1 Jak efektywnie studiować matematykę na UJ? Przewodnik po zasadach wsparcia edukacyjnego dla studentów niepełnosprawnych str. 2 Publikacja przygotowana przez Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych UJ we współpracy z Instytutem Matematyki UJ Autorki: Małgorzata Perdeus-Białek, Dagmara Nowak-Adamczyk Redakcja i łamanie: Marta Bylica Kontakt: Instytut Matematyki UJ ul. prof. Stanisława Łojasiewicza 6, 30-348 Kraków Tel: (12) 664 66 34 E-mail: maths@im.uj.edu.pl www.im.uj.edu.pl Kierunki zamawiane w Instytucie Matematyki UJ: www.zamawiane.uj.edu.pl/kzam Uniwersytet Jagielloński, Kraków 2012 EGZEMPLARZ BEZPŁATNY Elektroniczna wersja publikacji dostępna dla osób niewidomych znajduje się pod adresem: www.im.uj.edu.pl Finansowane z projektu POKL „Zwiększenie liczby absolwentów matematyki UJ i ich kompetencji” nr umowy UDA-POKL.04.01.02-00-098/11-00 Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego str. 3 Spis treści Dzieje matematyki na Uniwersytecie Jagiellońskim .................. 6 Studia matematyczne na UJ .............................................. 8 Oferta Biura ds. Osób Niepełnosprawnych UJ ........................ 12 Katalog wsparcia edukacyjnego ........................................ 18 Wybrane trudności w edukacji i ich adaptacje....................... 27 FAQ .......................................................................... 34 Przydatne kontakty ...................................................... 37 Bibliografia................................................................. 39 str. 4 Droga Studentko, Drogi Studencie, Oddajemy w Twoje ręce przewodnik zawierający pakiet praktycznych informacji na temat wsparcia edukacyjnego, o które możesz ubiegać się jako osoba niepełnosprawna/chorująca przewlekle, a studiująca w Instytucie Matematyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zawarte w broszurze wskazówki pozwolą Ci na bardziej świadome korzystanie z oferty kształcenia na wybranym przez Ciebie kierunku studiów oraz dostarczą Ci wiedzy na temat Twoich praw jako studentki/studenta z niepełnosprawnością. Mamy nadzieję, że nasza propozycja spotka się z ciepłym przyjęciem. Autorki Instytut Matematyki UJ str. 5 Grafika 1. Instytut Matematyki UJ - Humorystyczny rysunek przedstawiający człowieka chodzącego po ścieżce układającej się w matematyczny znak nieskończoności, podpis pod rysunkiem: Trudno się orientować w całej matematyce str.6 Dzieje matematyki na Uniwersytecie Jagiellońskim Sięgają niemal początków Akademii Krakowskiej (Studium Generale, 1364) odnowionej przez króla Władysława Jagiełłę dzięki funduszom przeznaczonym na ten cel w testamencie królowej Jadwigi w roku 1400. Już wtedy wykładano na akademii matematykę, a około roku 1405 utworzono w ramach Wydziału Sztuk Wyzwolonych stałą Katedrę Matematyki i Astronomii, wówczas jedyną taką katedrę w środkowej Europie. Drugą podobną katedrę ufundowano pół wieku później. Tu właśnie pod koniec XV wieku studiował Mikołaj Kopernik (1473–1543). Spośród uczonych wykładających matematykę w pierwszych wiekach istnienia działalności akademii należy wymienić przede wszystkim Jana Brożka (1585–1652), matematyka, astronoma, teologa i dobrodzieja uniwersytetu. Po czasach Brożka nastąpił okres zastoju. Istotne zmiany w działalności uniwersytetu przyniosła reforma przeprowadzona pod koniec XVIII wieku przez Hugona Kołłątaja (1750–1812) i Jana Śniadeckiego (1756–1830), znakomitego matematyka i astronoma, który w szczególności zreformował studia na UJ w zakresie nauk ścisłych. Mimo tego, przez kilka wieków matematyka polska pozostawała w tyle za światową. W zasadzie jedynym Polakiem, który w XIX wieku uzyskał szerokie międzynarodowe uznanie, był wykładający przez 19 lat na UJ Franciszek Mertens (1840–1927). Sytuacja uległa zmianie w roku 1900, gdy katedrę na UJ objął Stanisław Zaremba (1863–1942), powszechnie uważany za najwybitniejszego polskiego matematyka przełomu XIX i XX wieku. Zaremba, wybitny specjalista w dziedzinie równań różniczkowych, przebywał przez kilkanaście lat w Paryżu, gdzie mógł zrobić wielką karierę; uznał jednak, że Polsce potrzebny jest kontakt ze światową matematyką i rozwinął w Krakowie niezwykle aktywną działalność str. 7 naukową, organizacyjną i dydaktyczną. Dzięki niemu młodzi ludzie w Krakowie zapoznali się z nowoczesną tematyką, pisano świetne prace doktorskie. Na wykłady Zaremby uczęszczał Stefan Banach (1892–1945), jeden z najwybitniejszych matematyków XX wieku. Na UJ w roku 1908 doktorat uzyskał Wacław Sierpiński, później czołowa postać Warszawskiej Szkoły Matematycznej. Tu w roku 1919 powstało Polskie Towarzystwo Matematyczne, którego Zaremba był współzałożycielem i pierwszym prezesem. Obok Zaremby, duży wpływ na rozwój krakowskiego ośrodka miał wówczas Kazimierz Żorawski (1866–1953). Zaremba, Żorawski oraz ich liczni uczniowie byli autorami rezultatów wielkiej wagi. Wśród tych uczniów, na szczególną uwagę zasługują Tadeusz Ważewski (1896–1972) i Franciszek Leja (1885–1979), którzy osiągnęli sławę nie tylko ze względu na własne wyniki, ale też utworzyli „szkoły” zajmujące się konkretną, ważną tematyką. Szkoły te aktywnie działają do dziś, a krakowscy matematycy wciąż rozszerzają zakres badanych zagadnień i osiągają wyniki światowej rangi. Spośród matematyków następnego pokolenia, można wymienić przede wszystkim Stanisława Łojasiewicza (1926–2002) i Józefa Siciaka (ur. 1931), których prace istotnie przyczyniły się do rozwoju współczesnej matematyki. Czy wiesz, że od 1973 roku Koło Matematyków Studentów UJ nosi w nazwie imię prof. Stanisława Zaremby w dowód uznania jego zasług w dziedzinie matematyki? str. 8 Studia matematyczne na UJ Obecnie Instytut Matematyki Uniwersytetu Jagiellońskiego jest jednym z wiodących ośrodków myśli matematycznej, o uznanej renomie zarówno w kraju, jak i za granicą. Prowadzone są w nim badania m.in. z zakresu analizy matematycznej, geometrii algebraicznej i analitycznej, geometrii rzeczywistej, geometrii różniczkowej, teorii aproksymacji, analizy funkcjonalnej, topologii algebraicznej, układów dynamicznych i teorii chaosu, których wyniki publikowane są w renomowanych czasopismach. Pracownicy Instytutu Matematyki współpracują z wieloma zagranicznymi ośrodkami. Dzięki tym kontaktom studenci i doktoranci mają możliwość na wczesnym etapie kariery rozwijać i wzbogacać swoje doświadczenia naukowe, biorąc udział w stażach naukowych. Od października 2008 roku str. 9 zajęcia dydaktyczne prowadzone są w komfortowych warunkach w nowym budynku ciągle rozwijającego się III Kampusu Uniwersytetu Jagiellońskiego. Dojazd do niego z centrum Krakowa jest wygodny i szybki dzięki bezpośrednim połączeniom tramwajowym (od grudnia 2011 r.) i autobusowym z centrum miasta. Budynek wyposażony jest w nowoczesny sprzęt audiowizualny. Klimatyzowane sale wykładowe, bezprzewodowy Internet, pracownie komputerowe dostępne dla studentów oraz doskonale wyposażona biblioteka wraz z obszerną czytelnią stwarzają komfortowe warunki do studiowania. Budynek Wydziału Matematyki i Informatyki UJ jest w pełni dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Grafika 2. Budynek Instytutu Matematyki UJ Fot. z archiwum IM UJ Dzięki wybitnej kadrze naukowej i doskonałym warunkom sprzyjającym studiowaniu, które panują w Instytucie Matematyki UJ, studenci matematyki regularnie zdobywają nagrody w prestiżowych międzynarodowych zawodach matematycznych. W Instytucie Matematyki UJ duży nacisk położono w ubiegłych latach na rozwój matematyki finansowej oraz zastosowań matematyki. Utworzono nowe specjalności takie jak: matematyka w ekonomii, biomatematyka i matematyka komputerowa. Wraz z rozwojem nowych technologii nigdy jeszcze studiowanie matematyki nie było tak atrakcyjne. Absolwenci matematyki z solidnym wykształceniem matematycznym bez trudów znajdują ciekawą, ambitną i dobrze płatną pracę. A same studia matematyczne pozwalają odkryć piękno uniwersalnych praw nauki. Od 2009 roku matematyka na UJ jest kierunkiem „zamawianym” przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Oznacza to m.in. ogromne wsparcie dydaktyczne dla studentów studiów I stopnia. Od października 2011 roku w ramach projektu pt. „Zwiększenie liczby absolwentów matematyki UJ i ich kompetencji” studenci z naborów 2011/2012 oraz 2012/2013 przez cały planowy okres ich studiów str. 10 pierwszego stopnia (licencjackich) objęci są specjalnym programem ułatwiającym studiowanie. Program ten oferuje studentom: • dodatkowe wsparcie finansowe dla najlepszych studentów wy- płacane ze środków funduszu stypendialnego; • 3-miesięczne staże w firmach specjalizujących się w nowych technologiach i bankowości (w trakcie odbywania stażu studenci otrzymują wynagrodzenie); • konwersatoria z zastosowań matematyki; • swobodny dostęp do laboratoriów komputerowych; • konkursy prac studenckich z zastosowań matematyki oraz z wizualizacji komputerowych; • dodatkowe zajęcia wspomagające proces uczenia, na których omawiane są bardzo dokładnie pojęcia przedstawiane na wykładach czy też ćwiczeniach; • zajęcia adaptacyjne, dzięki którym studenci, w pierwszym tygodniu nauki, mogą powtórzyć i poszerzyć wiadomości z matematyki wyniesione ze szkoły; • wsparcie edukacyjne dla osób niepełnosprawnych w ramach tutoringu. Instytut Matematyki UJ przy współpracy z Biurem ds. Osób Niepełnosprawnych UJ wdraża powyższy program, umożliwiający w pełni wykorzystać osobom niepełnosprawnym możliwości, jakie dają studia matematyczne. Osoby niepełnosprawne bez względu na rodzaj niepełnosprawności mogą – w ramach indywidualnego tutoringu – korzystać z opieki merytorycznej wyznaczonego pracownika Instytutu Matematyki, który pełni rolę przewodnika dysponującego dodatkowym czasem na wytłumaczenie treści programowych. Studenci mogą również liczyć na szeroki wachlarz wsparcia edukacyjnego ze strony Biura ds. Osób Niepełnosprawnych. Dr Anna Valette, Dr Krzysztof Ciesielski Instytut Matematyki UJ str.11 Grafika 3.Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych UJ - Na rysunku przedstawiony jest nauczyciel, za nim tablica z wypisanymi pytaniami i słabowidzący student przystępujący do testu. Nauczyciel zwraca się do studenta słowami: Pan ma do dyspozycji pół godziny więcej niż pozostali kursanci, aby mieć czas na przeczytanie pytań testowych z tablicy. str. 12 Oferta Biura ds. Osób Niepełnosprawnych UJ Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych (BON) pełni w uczelni rolę centrum wsparcia edukacyjnego dla studentów niepełnosprawnych, jak również centrum doradztwa dla pracowników uniwersytetu mających na co dzień kontakt ze studentami niepełnosprawnymi. Zapewniamy wsparcie oraz poradnictwo edukacyjne studentom Uniwersytetu Jagiellońskiego, których sytuacja zdrowotna stale lub czasowo utrudnia proces studiowania. Ofertę kierujemy m.in. do studentów: • Z niepełnosprawnością wzrokową • Z niepełnosprawnością słuchową • Z niepełnosprawnością ruchową • Chorujących przewlekle (np. na astmę, cukrzycę, epilepsję, hemofilię) • Z zaburzeniami psychicznymi • Ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się (np. dysleksją) • Innymi problemami zdrowotnymi. Skontaktuj się z biurem, jeśli chcesz: • ustalić wspólnie z konsultantem zakres racjonalnych adaptacji studiów, który pozwalałby Ci na równych prawach korzystać z oferty edukacyjnej uczelni; • ubiegać się o organizację kursów, zaliczeń oraz egzaminów w formie odpowiadającej Twoim potrzebom wynikającym z niepełnosprawności/ stanu zdrowia; str. 13 • opracować wspólnie z konsultantem wskazówki edukacyjne dla wykładowców pozwalające im na uwzględnienie Twoich potrzeb w trakcie prowadzenia zajęć czy egzaminowania; • dowiedzieć się, jakie nowoczesne rozwiązania technologiczne mogłyby zapewnić Ci wsparcie w trakcie studiowania. Kontakt ul. Retoryka 1/210, 31-108 Kraków, tel: (12) 424 29 50 (sekretariat), e-mail: bon@uj.edu.pl, www.bon.uj.edu.pl. Dyżury dla studentów: poniedziałek – czwartek 11.00–16.00, piątek 11.00–14.00. Na spotkanie z konsultantem biura możesz przyjść o dowolnej porze w godzinach dyżurów dla studentów. Niemniej jednak, ze względu na Twój komfort, sugerujemy wcześniejsze umówienie się z pracownikiem biura na konkretny termin konsultacji. Wsparcie edukacyjne Wsparcie edukacyjne proponowane studentom korzystającym z usług biura to pakiet działań obejmujących adaptacje studiów do indywidualnych potrzeb studenta wynikających z jego niepełnosprawności/ stanu zdrowia i utrudniających wywiązywanie się z obowiązków akademickich. Działania te dotyczyć mogą zarówno adaptacji materiałów dydaktycznych, jak i dostosowania organizacji zajęć. Celem tych adaptacji jest zagwarantowanie studiującym osobom niepełnosprawnym równego dostępu do oferty kształcenia na UJ, a także wsparcie ich w osiągnięciu niezależności. str. 14 Oferowane przez BON wsparcie edukacyjne obejmuje: • indywidualne konsultacje i porady dotyczące wpływu niepełnosprawności na proces kształcenia, • organizację kursów, zaliczeń oraz egzaminów w formie uwzględniającej specyfikę niepełnosprawności studenta, • wsparcie i doradztwo w zakresie nowoczesnych technologii w edukacji kompensujących niepełnosprawność, • opracowanie wspólnie ze studentem wskazówek dydaktycznych dla wykładowców, które mogłyby zostać włączone w proces kształcenia, • współpracę konsultanta ds. studenckich z wykładowcami w celu przygotowania adaptacji zgodnych z kryteriami merytorycznymi obowiązującymi wszystkich studentów, • opiniowanie podań dotyczących edukacji i niepełnosprawności, które studenci składają do odpowiednich władz uczelni, • pośredniczenie konsultantów BON w kontaktach z pracownikami uczelni, jeśli jest to uzasadnione sytuacją edukacyjną i zdrowotną studenta. Świadczone na Uniwersytecie Jagiellońskim wsparcie edukacyjne opiera się na nowoczesnym podejściu do niepełnosprawności, czyli zgodnym z ideą społecznego jej rozumienia oraz ujmowania jej w kategoriach praw człowieka. Idea ta zakłada, że niepełnosprawność powstaje w wyniku interakcji osoby z niedostosowanym otoczeniem i nie jest tożsama z medycznym uszkodzeniem ciała lub jakimkolwiek rodzajem odchylenia od normy. Otoczeniem dla studenta jest cała społeczność akademicka wraz z uczelnianym środowiskiem fizycznym, dlatego tak ważna jest współpraca wielu podmiotów uniwersyteckich w zapewnieniu właściwego wsparcia w procesie kształcenia studentów z niepełnosprawnością. Grafika 4. Trójkąt wsparcia edukacyjnego. Trójkąt składa się z trzech ramion, na których znajdują się kolejno wyrażenia: student, kadra akademicka, BON. str. 15 Bezpośrednio w procesie dydaktycznym współpraca ta dotyczy trzech podmiotów: studenta, Biura ds. Osób Niepełnosprawnych oraz kadry akademickiej i tym samym układa się w tzw. trójkąt wsparcia edukacyjnego. Czyja to odpowiedzialność, czyli jak działa trójkąt wsparcia edukacyjnego? To Ty ponosisz odpowiedzialność za swoje studia, zatem Ty decydujesz, czy potrzebujesz wsparcia w związku z niepełnosprawnością/ chorobą przewlekłą. Jeśli uznasz, że tak – zgłoś się do BON. Konsultant ds. studenckich w BON zaproponuje Ci rodzaj możliwej współpracy z biurem w odpowiedzi na Twoje indywidualne potrzeby wynikające ze stanu zdrowia. Jeśli będzie trzeba, wspólnie z Tobą ustali w tym celu, w jaki sposób Twoja niepełnosprawność czy choroba przewlekła mogą niekorzystnie wpływać na proces kształcenia. Aby zaproponować Ci najbardziej optymalne adaptacje studiów konsultant BON może, za Twoją wiedzą, zasięgnąć informacji od Twoich wykładowców w zakresie specyfiki prowadzonych przez nich przedmiotów. W celu zaplanowania właściwego wsparcia edukacyjnego czy też przygotowania opinii dotyczącej Twojej sytuacji edukacyjnej konsultant BON poprosi Cię o odpowiednie dokumenty medyczne. str. 16 Będzie to orzeczenie o stopniu niepełnosprawności oraz/lub inne dokumenty specjalistyczne odnoszące się do Twojego aktualnego stanu zdrowia, np. opinia psychologiczna, zaświadczenie potwierdza- jące udział w psychoterapii, zaświadczenie o dysleksji uzyskane po ukończeniu 16. roku życia. Pamiętaj, że rozmowy z konsultantem w BON odbywają się w warunkach zapewniających dyskrecję, a Twoje dokumen- ty medyczne potwierdzające sytuację zdrowotną traktowa- ne są jako wrażliwe dane i nie są one udostępniane w uczel- ni bez Twojej zgody. Nauczyciele akademiccy posiadają wiedzę przedmiotową z zakresu prowadzonych przez siebie kursów oraz wiedzę na temat kluczowych kompetencji, jakie powinieneś/powinnaś uzyskać po zaliczeniu przedmiotów. Wiedza ta jest często niezbędna do ustalenia możliwych form adaptacji zajęć, które nie wiązałyby się z obniżeniem kryteriów merytorycznych obowiązujących wszystkich studentów. Nauczyciele akademiccy są również osobami, które mogą wdrażać do procesu dydaktycznego wskazówki wsparcia edukacyjnego wypracowane przez Ciebie z konsultantem BON. 7 zasad wsparcia edukacyjnego Poniżej znajdziesz zestaw zasad wsparcia edukacyjnego, którymi konsultanci ds. studenckich w BON kierują się ustalając wspólnie ze studentem zakres adaptacji studiów. str. 17 Zasada 1. Indywidualizacja: adaptacje procesu studiowania osoby niepełnosprawnej zawsze przygotowywane są w odpowiedzi na jej indywidualne potrzeby edukacyjne wynikające ze specyfiki stanu zdrowia w danym momencie oraz specyfiki danego kursu, w tym warunków, w jakich się on odbywa. Zasada 2. Podmiotowość, czyli uwzględnianie autonomii osoby niepełnosprawnej i jej prawa do decydowania o sobie. Zasada 3. Rozwijanie potencjału osoby niepełnosprawnej w związku ze studiowanym przez nią kierunkiem studiów. Oznacza ono dobór takich adaptacji, które pozwalałyby studentowi nabywać wiedzę i rozwijać praktyczne umiejętności. Zasada 4. Racjonalność dostosowania, to znaczy proponowanie adaptacji racjonalnych ekonomicznie, skutecznie wyrównujących szanse osoby niepełnosprawnej oraz gwarantujących zachowanie standardu akademickiego. Zasada 5. Utrzymanie standardu akademickiego, czyli przygotowanie adaptacji studiów przy jednoczesnym utrzymaniu kryteriów merytorycznych obowiązujących wszystkich studentów danego kierunku/ specjalności. Zasada 6. Adaptacje najbliższe standardowemu przebiegowi zajęć, to znaczy takie, które nie mają charakteru przywilejów dla osoby niepełnosprawnej, ale w sposób racjonalny wyrównywałyby jej szanse w dostępie do oferty kształcenia uznanej za optymalną na danym kierunku. Zasada 7. Równe prawa i obowiązki, czyli dbałość nie tylko o realizowanie równych praw dla osób niepełnosprawnych, ale również (dzięki zapewnieniu tych praw) egzekwowanie wypełniania obowiązków studenckich na takim samym poziomie, jak w przypadku studentów bez niepełnosprawności. str. 18 Katalog wsparcia edukacyjnego W tej części przewodnika znajdziesz bardziej szczegółowy opis oferty wsparcia edukacyjnego, jakie proponuje studentom niepełnosprawnym/ chorującym przewlekle Uniwersytet Jagielloński. Przeglądając katalog zastanów się, które z adaptacji najbardziej wychodziłyby naprzeciw Twoim trudnościom wynikającym z sytuacji zdrowotnej w studiowaniu danego przedmiotu. Chociaż przedstawiona poniżej oferta wsparcia jest bardzo szeroka, mamy świadomość, że może ona nie wyczerpywać wszystkich możliwych sposobów adaptacji studiów, zwłaszcza jeśli Twoja niepełnosprawność jest niestandardowa. Bądź z nami wówczas w kontakcie – biuro jest otwarte na różne, racjonalne rozwiązania, które wyrównywałyby Twoje szanse w dostępie do kształcenia. Proponowane tu sposoby dostosowania studiów dotyczą zarówno sytuacji egzaminacyjnych, uczestnictwa w zajęciach, jak i środowiska fizycznego. Doradzamy, aby ubiegać się o nie kompleksowo na początku semestru, a w przypadku adaptacji wyłącznie egzaminów i zaliczeń w terminie określonym poniżej. Adaptacje opracowywane są na dany semestr lub rok akademicki w zależności od indywidualnej sytuacji zdrowotnej studenta. W sytuacjach uzasadnionych stanem zdrowia mogą ulegać modyfikacjom. Pamiętaj, że drogą do zachowania standardu akademickie- go jest dokonywanie adaptacji w sposób najbardziej zbliżo- ny do standardowego sposobu prowadzenia zajęć i ich zali- czania. Str. 19 Adaptacja egzaminów i zaliczeń Ubieganie się o zamianę formy egzaminów/zaliczeń wiąże się z koniecznością spełnienia określonych warunków formalnych: • odbycia konsultacji w BON nie później niż trzy tygodnie przed egzaminem/zaliczeniem; • złożenia w BON aktualnej dokumentacji medycznej potwierdzającej Twoją niepełnosprawność/stan zdrowia (w przypadku, gdy biuro nie jest w jej posiadaniu); • złożenia w BON stosownego podania do kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej odpowiadającego za sprawy studenckie, do którego BON dołączy opinię odnoszącą się do zasadności wnioskowanych przez Ciebie adaptacji. (Opinia ta zostanie przygotowana na podstawie rozmowy z Tobą oraz złożonej przez Ciebie dokumentacji medycznej). Przykładowe formy adaptacji egzaminów/zaliczeń: • wydłużenie czasu trwania egzaminu/zaliczenia, • korzystanie z komputera lub innych technologii wspierających, • przygotowanie materiałów egzaminacyjnych w powiększonej czcionce, brajlu, grafice wypukłej, • otrzymanie pytań na piśmie w trakcie ustnego egzaminu/zaliczenia, • zamiana formy egzaminu/zaliczenia na ustną lub pisemną, w zależności od potrzeb, • wsparcie asystenta dydaktycznego czy tłumacza języka migowego, • rozłożenie egzaminów/zaliczeń w czasie, materiału zaliczeniowego na części, • oddzielne pomieszczenie, • możliwość spożywania posiłku, • krótka przerwa na odpoczynek. str. 20 Sytuacja Michała Michał, słabowidzący student III roku, ze względu na problemy ze wzrokiem chciałby zdawać pisemną część egzaminu z języ- ka angielskiego w formie ustnej. BON: Niepełnosprawność Michała pozwala na zdawanie eg- zaminu pisemnego, np. przy użyciu arkusza w powiększonej czcionce, a zatem nierównym traktowaniem studenta byłoby zdawanie przez niego tej części egzaminu ustnie. Technologie wspierające • Możliwość korzystania ze sprzętu specjalistycznego znajdującego się w pracowni tyfloinformatycznej Biura ds. Osób Niepełnosprawnych (m.in. z komputerów z oprogramowaniem do odczytu ekranu, skanerów, linijek brajlowskich, powiększalnika, wygrzewarki do grafiki wypukłej i drukarki brajlowskiej). • Doradztwo w zakresie nowoczesnych rozwiązań technologicznych wspierających proces nauczania. • Szkolenia w posługiwaniu się oprogramowaniem specjalistycznym oraz nowoczesnymi urządzeniami z obszaru technologii wspierających. • Opracowanie materiałów dydaktycznych w grafice wypukłej lub w odpowiednim powiększeniu do potrzeb osób z problemami ze wzrokiem. • Możliwość korzystania z pracowni dostępnej dla osób z niepełnosprawnością wzroku w Bibliotece Jagiellońskiej. Lektorat języka angielskiego Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych we współpracy z lektorkami wydelegowanymi z JCJ prowadzi zajęcia z języka angielskiego dla studentów z niepełnosprawnością wzrokową, słuchową oraz specyficznymi trudnościami w uczeniu się. str. 21 Lektoraty odbywają się w grupach międzywydziałowych i mają charakter zajęć obowiązkowych w ramach studiów. Ponieważ prowadzone są przy użyciu metodologii uwzględniającej potrzeby w/w grup studentów, są kursami, które można wybrać zamiast standardowego lektoratu z języka obcego. Zajęcia odbywają się w pracowni multimedialnej BON przy użyciu zaadaptowanych materiałów dydaktycznych oraz nowoczesnych technologii wspierających proces kształcenia, np. tablicy interaktywnej, komunikacji wizualnej dla osób niesłyszących. Na lektorat można zapisać się w Biurze ds. Osób Niepełnosprawnych. Zajęcia wychowania fizycznego Jeśli specyfika Twojej niepełnosprawności uniemożliwia Ci uczestnictwo w standardowych zajęciach w-f, które są obligatoryjne na I roku studiów pierwszego stopnia, możesz zapisać się na basen. Unikniesz w ten sposób zwolnienia z zajęć sportowych dodatkowo wzmacniając swoją kondycję fizyczną. Zajęcia prowadzone są przez trenerów pływackich Studium Wychowania Fizycznego i Sportu UJ we współpracy z Biurem ds. Osób Niepełnosprawnych. Asystent dydaktyczny Asystę dydaktyczną realizuje osoba lub kilka osób poprzez świadczenie usług na rzecz wyrównywania szans edukacyjnych studentów niepełnosprawnych. Zadania asystenta dydaktycznego mogą polegać m.in. na: • przygotowywaniu notatek z zajęć w przypadku studentów, których niepełnosprawność uniemożliwia samodzielne notowanie, • dostosowaniu materiałów dydaktycznych do postaci elektronicznej lub brajlowskiej, str. 22 • pozyskiwaniu niezbędnej literatury z biblioteki lub innych materiałów edukacyjnych, jeśli niepełnosprawność studenta tego wymaga, • zapoznaniu studenta z organizacją przestrzenną miejsc, w których odbywają się zajęcia, • wsparcie w trakcie egzaminów/zaliczeń, • wsparcie w trakcie zajęć, np. w laboratorium. Jako osoba niepełnosprawna możesz potrzebować pomocy drugiej osoby w czynnościach związanych z samoobsługą (np. w jedzeniu, korzystaniu z toalety, robieniu zastrzyków). Taką pomoc świadczyć może wyłącznie asystent osobisty, który jest Ci potrzebny przez cały czas niezależnie od miejsca, w którym się znajdujesz. Uniwersytet Jagielloński może zapewnić studentom niepełnosprawnym wyłącznie wsparcie edukacyjne w postaci asystenta dydaktycznego, a nie osobistego. Grafika 5. Pracownia tyfloinfomatyczna w BON UJ, Fot. z archiwum BON UJ str. 23 Grafika 6. Pracownia multimedialna w BON UJ, Fot. z archiwum BON UJ Tłumacz języka migowego Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych zapewnia niesłyszącym studentom możliwość korzystania z usług tłumacza języka migowego w trakcie zajęć oraz w innych sytuacjach na uczelni wymagających jego obecności, np. w dziekanacie. Ze względów organizacyjnych prosimy o możliwie jak najwcześniejsze zgłaszanie w BON potrzeby korzystania z tłumacza. Tutoring Jeśli posiadasz orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, możesz ubiegać się w Instytucie Matematyki UJ o udział w projekcie finansowanym ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego: „Zwiększenie liczby absolwentów matematyki UJ i ich kompetencji”. Oferowany w jego ramach tutoring pozwoli Ci na indywidualne spotkania str. 24 z wykładowcami, w trakcie których będziesz mógł/mogła zweryfikować wiedzę przekazywaną przez nauczycieli akademickich podczas zajęć. Dzięki tego typu spotkaniom zyskasz możliwość wzmocnienia swojego potencjału do studiowania matematyki. Szczegółowymi informacjami na temat możliwości i warunków uczestnictwa w projekcie dysponuje dr Anna Valette z Instytutu Matematyki UJ. Nagrywanie zajęć na dyktafon Gdy Twoja sytuacja zdrowotna wiąże się z koniecznością nagrywania zajęć na dyktafon – skontaktuj się z pracownikiem BON ds. studenckich, który wyjaśni Ci, w jaki sposób ubiegać się o zgodę na rejestrację przebiegu zajęć. Wsparcie studentów doświadczających trudności psychicznych Jeśli doświadczasz trudności w obszarze zdrowia psychicznego, które niekorzystnie wpływają na Twoją naukę oraz wypełnianie innych obowiązków studenckich, masz prawo zgłosić się w tej sprawie do biura. Konsultant wstępnie rozpozna Twoje potrzeby związane z wpływem stanu zdrowia na proces kształcenia oraz zaproponuje Ci odpowiednie formy wsparcia pomagające w utrzymaniu się na studiach. Oprócz adaptacji dotyczących zajęć, egzaminów i zaliczeń proponowane wsparcie polegać może m.in. na: • odbyciu jednorazowej konsultacji z lekarzem-psychiatrą współpracującym z BON ukierunkowanej na stwierdzenie trudności zdrowotnych i jeśli trzeba, potwierdzenie zasadności doboru adaptacji studiów (konsultacja jest możliwa tylko za Twoją zgodą), • kontakcie z psychologiem w ramach realizacji programu „Konstelacja Lwa”, str. 25 • przekazaniu danych kontaktowych do placówek w Krakowie oferujących leczenie oraz psychoterapię. Ze względu na misję Uniwersytetu Jagiellońskiego, jaką jest kształcenie studentów, uczelnia nie oferuje usług psychoterapeutycznych, które leżą w odpowiedzialności służby zdrowia. Jeśli chcesz dowiedzieć się: -jakie mogą być wczesne objawy problemów psychicznych, -jak radzić sobie ze stresem na studiach, -jak efektywnie zapamiętywać materiał na zajęcia czy egza- miny, zajrzyj na platformę edukacyjną programu „Konste- lacja Lwa”: www.KonstelacjaLwa.pl Dostępność architektoniczna Instytut Matematyki Uniwersytetu Jagiellońskiego mieści się w nowym budynku stosunkowo dobrze uwzględniającym potrzeby osób niepełnosprawnych, szczególnie z niepełnosprawnością ruchową. W instytucie znajdują się następujące dostosowania do potrzeb osób niepełnosprawnych: • możliwość wjazdu do budynku z poziomu chodnika; • obok budynku dostępne miejsca parkingowe dla osób niepełnosprawnych; • winda uwzględniająca potrzeby osób niepełnosprawnych; • różnice poziomów na kondygnacjach pokonywane pochylniami; • dostępne toalety; • sale wykładowe i ćwiczeniowe posiadają wyposażenie oraz miejsca dla użytkowników wózka. Drzwi do pomieszczeń są odpowiednio szerokie i bez progów; str. 26 • na stronie internetowej wydziału znajduje się interaktywna mapa budynku wraz ze zdjęciami oraz opisem pomieszczeń: www.matinf.uj.edu.pl. W przypadku zajęć, które odbywałyby się w miejscach niedostępnych architektonicznie, prosimy Cię o kontakt z biurem w celu opracowania adaptacji niwelujących bariery środowiska fizycznego w uczelni. Wsparcie finansowe Jako student niepełnosprawny UJ posiadający orzeczenie o stopniu niepełnosprawności masz prawo ubiegać się o dedykowane Ci stypendium na wyrównanie szans edukacyjnych wynikających z niepełnosprawności, tzw. stypendium specjalne dla osoby niepełnosprawnej. Szczegółowy system wypłat w ramach funduszy pomocy materialnej opracowuje Dział Nauczania UJ. Strategie edukacyjne To zestaw praktycznych wskazówek dla wykładowców, które podpowiadają im, w jaki sposób prowadzić zajęcia z Twoim udziałem, aby w pełni włączyć Cię w grupę studencką i umożliwić Ci korzystanie z zajęć na równych prawach. Strategie te, opracowywane wspólnie z Tobą w odpowiedzi na Twoje trudności edukacyjne wynikające z sytuacji zdrowotnej, dotyczyć mogą m.in.: • przygotowywania materiałów dydaktycznych, • formy egzaminów/zaliczeń, • organizacji zajęć, • korzystania z technologii wspierających, • efektywnego komunikowania się. str. 27 Wybrane trudności w edukacji i ich adaptacje Poniżej znajdziesz przykłady wybranych trudności studentów wynikających ze specyfiki ich niepełnosprawności oraz przykładowe sposoby adaptacji tych trudności, które mogą także zostać ujęte w strategie edukacyjne dla wykładowców. Pamiętaj, że: -mając taką samą niepełnosprawność możesz potrzebować różnych adaptacji zajęć ze względu na ich specyfikę, -strategie edukacyjne wysyłane są wykładowcom wyłącz- nie za Twoją zgodą i po przekazaniu konsultantowi BON nazwisk osób prowadzących zajęcia, -w proces wsparcia edukacyjnego studentów zaangażowa- ne są różne podmioty uczelni. Decyzję co do możliwości skorzystania z adaptacji, w szczególności egzaminacyj- nych oraz dotyczących organizacji zajęć, podejmuje kie- rownik podstawowej jednostki organizacyjnej na pisemny wniosek studenta zaopiniowany przez BON. Szczegółowe informacje w tej sprawie uzyskasz w biurze. str. 28 Tabela 1. Niepełnosprawność wzrokowa Tabela zawiera wybrane trudności występujące przy niepełnosprawności wzrokowej oraz przyporządkowane do nich przykładowe adaptacje. 1. Wybrane trudności: Posługiwanie się materiałami wizualnymi: standardowe podręczniki z grafiką, prezentacje multimedialne, tabele, wykresy, zapisy na tablicy, wizualizacje komputerowe. Przykładowe adaptacje: • Korzystanie z książek zaadaptowanych w BON do postaci elektronicznej. • Odczytywanie przez wykładowcę treści zapisanych na tablicy oraz na slajdach, słowne opisywanie wizualnej rzeczywistości (np. wykresów, figur geometrycznych, etc.). • Nagrywanie zajęć na dyktafon, korzystanie z notatek przygotowanych przez asystenta. • Otrzymywanie treści omawianych na zajęciach w formie elektronicznej i/lub w brajlu (z zastosowaniem brajlowskich notacji matematycznych), w powiększonym druku. • Dostęp do materiałów dydaktycznych: w powiększeniu, w grafice wypukłej, w postaci modeli. • Dodatkowe wyjaśnienia merytoryczne dotyczące treści graficznych (np. zaadaptowanych wykresów) w przypadku osoby niewidomej. 2. Wybrane trudności: Praca w standardowym laboratorium komputerowym. Przykładowe adaptacje: • Wyposażenie stanowiska komputerowego w odpowiedni program powiększający lub udźwiękawiający. • Możliwość korzystania z notatnika brajlowskiego. str. 29 Tabela 2. Niepełnosprawność słuchowa Tabela zawiera wybrane trudności występujące przy niepełnosprawności słuchowej oraz przyporządkowane do nich przykładowe adaptacje. 1. Wybrane trudności: Uczestniczenie w zajęciach, w trakcie których dominuje przekaz werbalny. Przykładowe adaptacje: • Wykorzystywanie przez wykładowcę w trakcie zajęć materiałów wizualnych, np. prezentacji multimedialnych, przeźroczy, grafów, wykresów, ilustracji. 2. Wybrane trudności: Konieczność odczytywania mowy z ruchu warg lub skupiania się na tłumaczu języka migowego przy jednoczesnym wykonywaniu innych czynności, np. notowaniu, pracy na komputerze, rozwiązywaniu zadania na tablicy. Przykładowe adaptacje: • Możliwość otrzymywania prezentacji multimedialnych z zajęć, konspektu z kluczowymi problemami omawianymi na zajęciach (w tym z istotną terminologią specjalistyczną), spisu lektur oraz notatek. • Wykonywanie pracy na komputerze/rozwiązywanie zadania po wcześniejszym otrzymaniu polecenia czy wyjaśnień wykładowcy. (Pomocne będzie otrzymanie wszelkich instrukcji na piśmie). 3. Wybrane trudności: Udział w dyskusjach grupowych, konwersatoriach, gdziekilka osób w jednym czasie zabiera głos. Przykładowe adaptacje: • Dbałość o kulturę wypowiedzi wszystkich osób wypowiadających się. Pomocne może być sygnalizowanie, np. za pomocą podniesienia dłoni, chęci zabrania głosu przez danego uczestnika zajęć. • Pozostawienie czasu tłumaczowi języka migowego na przetłumaczenie wypowiedzi osób uczestniczących w dyskusji, w tym studenta niesłyszącego. • Korzystanie z systemu FM wspierającego słyszenie. • Ułożenie ławek w tzw. podkowę, aby wszyscy uczestnicy dyskusji byli widoczni. str. 30 Tabela 3. Niepełnosprawność ruchowa Tabela zawiera wybrane trudności występujące przy niepełnosprawności ruchowej oraz przyporządkowane do nich przykładowe adaptacje. 1. Wybrane trudności: Zajęcia odbywające się w miejscach niedostępnych architektonicznie (np. w budynkach, laboratoriach, salach wykładowych/ćwiczeniowych). Przykładowe adaptacje: • Zamiana miejsc, w jakich prowadzone są zajęcia na dostępne architektonicznie; przearanżowanie przestrzeni, w której odbywają się kursy np. poprzez usunięcie barier fizycznych w pomieszczeniach, zapewnienie przejazdu i korzystania ze stanowiska do nauki przez użytkownika wózka. 2. Wybrane trudności: Napięty harmonogram zajęć i niewiele czasu na przemieszczenie się do innego budynku, sali. Przykładowe adaptacje: • Możliwość modyfikacji harmonogramu zajęć i/lub zmiana grupy. 3. Wybrane trudności: Odręczne pisanie lub pisanie na standardowej klawiaturze w przypadku osoby z niepełnosprawnością rąk. Przykładowe adaptacje: • Pisanie na komputerze lub na dostosowanej klawiaturze. 4. Wybrane trudności: Przebywanie przez dłuższy czas w jednej pozycji ciała (np. siedząc przy komputerze, biurku) w przypadku trudności z kręgosłupem, kolanem, etc. Przykładowe adaptacje: • Zgoda na krótką przerwę w zajęciach, aby zmienić pozycję ciała. str. 31 Tabela 4. Zaburzenia psychiczne Tabela zawiera wybrane trudności występujące przy zaburzeniach psychicznych oraz przyporządkowane do nich przykładowe adaptacje. 1. Wybrane trudności: Zwiększona absencja spowodowana nasileniem objawów choroby. Przykładowe adaptacje: • Nieznaczne poszerzenie limitu nieobecności wraz z możliwością elastycznego zaliczania materiału z zajęć. • Skorzystanie z urlopu dziekańskiego w ramach możliwości, jakie daje Regulamin Studiów na UJ. 2. Wybrane trudności: Problemy w koncentracji i utrzymaniu uwagi. Przykładowe adaptacje: • Nagrywanie treści zajęć na dyktafon. • Otrzymywanie konspektów zajęć, prezentacji multimedialnych czy notatek. • Dostosowanie pracy w trakcie ćwiczeń tak, aby po krótkich okresach koncentracji (10-15 min) możliwe było skorzystanie z przerwy lub zajęcie się zadaniem wymagającym mniejszego poziomu koncentracji. 3. Wybrane trudności: Pogorszenie pamięci (zwłaszcza krótkotrwałej) Przykładowe adaptacje: • Zapisanie najważniejszych informacji na kartce przed ustną odpowiedzią. • Wydłużenie czasu trwania zaliczenia/egzaminu. 4. Wybrane trudności: Wolniejsze tempo wykonywania czynności (np. fizycznych) oraz wolniejsze tempo wypowiedzi i pisania. Przykładowe adaptacje: • Wydłużenie czasu na wykonywanie zadań wymagających aktywności ruchowej i intelektualnej, w tym przygotowania prac zaliczeniowych. str. 32 Tabela 5. Choroby przewlekłe Tabela zawiera wybrane trudności występujące przy chorobach przewlekłych oraz przyporządkowane do nich przykładowe adaptacje. 1. Wybrane trudności: Wzmożone absencje wynikające m.in. z okresowych nasileń objawów choroby, konieczności stałego leczenia (np. zabiegów dializacyjnych w przypadku osób mających problemy z nerkami). Przykładowe adaptacje: • Zaliczanie materiału w trybie indywidualnym. • Modyfikacja harmonogramu zajęć minimalizująca nieobecności związane z planowym leczeniem. 2. Wybrane trudności:Trudności w koncentracji uwagi, senność (np. na skutek przyjmowanych leków odczulających w przypadku alergii), wzmożona męczliwość. Przykładowe adaptacje: • Wydłużenie okresu rozliczeniowego (np. oddawania prac pisemnych) studentom, którzy mogą pracować tylko w krótkich odcinkach czasowych. • Pomoc w planowaniu i organizowaniu pracy studenta. • Podział materiału zaliczeniowego na części, jeśli jednorazowo obejmuje duży zakres wiedzy. str. 33 Tabela 6. Dysleksja Tabela zawiera wybrane trudności występujące przy dysleksji oraz przyporządkowane do nich przykładowe adaptacje. 1. Wybrane trudności: Ręczne przygotowywanie notatek w trakcie zajęć przy jednoczesnym słuchaniu treści wypowiadanych przez wykładowcę. Przykładowe adaptacje: • Wcześniejsze udostępnienie konspektów/prezentacji multimedialnych używanych przez wykładowców na zajęciach tak, aby możliwe było przygotowanie się do nich. • Nagrywanie zajęć na dyktafon. • Korzystanie z laptopa na zajęciach. 2. Wybrane trudności: Zapamiętywanie nowego, skomplikowanego słownictwa (zwłaszcza takiego, które jest trudne do wymówienia). Przykładowe adaptacje: • Możliwość otrzymania na początku semestru listy z nową, specjalistyczną terminologią niezbędną do realizacji kursu, aby mieć wystarczająco dużo czasu na jej właściwe przyswojenie. • Zaplanowanie pracy przez wykładowcę (np. dyskusji i prezentacji) w małych grupach, które pozwolą na eksperymentowanie z nowym słownictwem w trakcie wypowiadania się studenta. 3. Wybrane trudności: Trudności z organizacją czasu, dotrzymywaniem terminów. Przykładowe adaptacje: • Wsparcie w planowaniu działań i ustalaniu priorytetów. 4. Wybrane trudności: Nauka języków obcych. Przykładowe adaptacje: • Prowadzenie zajęć z języka obcego w metodologii uwzględniającej indywidualne potrzeby studenta wynikające z dysleksji. str. 34 FAQ Czy powinienem/powinnam poinformować wykładowców oraz kolegów o mojej sytuacji zdrowotnej? Każdy wybór ma swoje konsekwencje. Zawsze masz prawo zachować dla siebie informacje dotyczące Twojego stanu zdrowia. Wybór taki może jednak mieć negatywne skutki wówczas, gdy Twój stan zdrowia ma wpływ na studiowanie (trudności, które bez wiedzy o Twoim stanie zdrowia mogą być opacznie rozumiane lub po prostu nieuwzględnione) albo na Twoje bezpieczeństwo (brak umie- jętności udzielenia Ci pomocy w razie konieczności). Warto jest też wziąć pod uwagę różne inne istotne czynniki, o których możesz wiedzieć tylko Ty. Zawsze pamiętaj, że ujawnienie niepełnosprawności nie jest traktowane jako przyznanie się do słabości, zaś adaptacje nie są taryfą ulgową ani przywilejami, lecz wyrównywaniem szans. Mam orzeczenie, ale zawsze radziłam/łem sobie sam/a. Czy powinnienem/ am zgłosić sie do BON? Posiadanie orzeczenia nie zawsze jest związane z trudnościami edukacyjnymi. Jeśli tak jest w Twoim przypadku, nie ma konieczności abyś zgłaszał/a się do BON i zmieniał/a swój dotychczasowy sposób postępowania w związku z faktem bycia osobą niepełnosprawną. Konsultacja może być jednak dla Ciebie pomocna. Być może istnieją sposoby adaptacji studiów, o których nie wiesz, a które mogłyby ułatwić Ci studiowanie lub poprawić Twoje wyniki w nauce. str. 35 Po co BON potrzebuje dokumentów dotyczących mojego stanu zdrowia? Jakie powinny to być dokumenty? Przychodząc do BON należy mieć orzeczenie o stopniu niepełnosprawności (lub inny dokument potwierdzający niepełnosprawność/ chorobę przewlekłą) oraz zaświadczenia lekarskie wskazujące na rodzaj potrzeb edukacyjnych i adaptacji. W BON pracują konsultanci (psycholodzy i pedagodzy), którzy na podstawie tych dokumentów oraz Twoich opinii i doświadczeń będą mogli opracować strategie edukacyjne, najbardziej adekwatne do Twojej sytuacji akademickiej. Dlaczego do BON mam się zgłosić osobiście? Sprawy związane z niepełnosprawnością i stanem zdrowia są bardzo prywatne. Będąc dorosłym, samodzielnym człowiekiem masz prawo podejmować decyzje dotyczące swojego życia i dlatego chcemy o tym rozmawiać tylko z Tobą. Kierujemy się zasadą, że Twoich spraw nie powinniśmy przedstawiać nikomu innemu. Wizyta w BON i spotkanie z konsultantem jest preferowanym przez nas sposobem pracy ze studentem, jednak kontakt, a na pewno pierwszy kontakt może być kontaktem telefonicznym lub elektronicznym. Zadzwoń lub napisz do nas i w ten sposób ustalimy szczegóły, tak abyś mógł/ mogła otrzymać od uczelni odpowiednie wsparcie. Moja koleżanka, też niepełnosprawna, dostała zgodę na przedłużenie czasu trwania egzaminu, a ja nie. Dlaczego? Adaptacje oferowane osobom niepełnosprawnym studiującym na UJ są przyznawane w sposób indywidualny w odniesieniu do zgłaszanych i udokumentowanych trudności studenta. Brane są też pod uwagę specyficzne uwarunkowania na danym kierunku lub przedmiocie. W przypadku przedłużenia czasu trwania egzaminu, z dużym str. 36 prawdopodobieństwem istnieje różnica w konsekwencjach wynikających z niepełnosprawności i dlatego koleżance przyznano inne adaptacje niż Tobie. Jeśli uważasz takie rozwiązanie za błędne, możesz odwołać się od tej decyzji zgodnie z obowiązującą w uczelni procedurą. Ze względu na niepełnosprawność muszę kserować duże ilości materiałów. Skąd brać na to pieniądze? Na dodatkowe koszty studiowania wynikające z faktu bycia osobą niepełnosprawną należy przeznaczać pieniądze ze stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych (patrz str. 26). Środki te przyznawane są każdemu studentowi niepełnosprawnemu na podstawie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (lub równoważnego dokumentu). Nie ma konieczności rozliczania się z nich, jednak ich cel jest jednoznaczny: pokrywanie zwiększonych kosztów studiowania w związku z niepełnosprawnością. Wykładowca nigdy nie zapisuje na tablicy nowych nazw. Ze względu na niepełnosprawność nie mogę ich prawidłowo zanotować. Innym studentom to nie przeszkadza, ale dla mnie to piekło. Czy można coś z tym zrobić? Tak. Masz dwie możliwości. Możesz oczywiście zwrócić się sam z prośbą o zmianę sposobu prowadzenia zajęć. Jeśli jednak obawiasz się reakcji wykładowcy lub z jakiegokolwiek powodu nie czujesz się z tym pewnie, to w rozwiązaniu takiego problemu może pośredniczyć BON. Wraz z Twoją prośbą konsultant przekaże wykładowcy także uzasadnienie takiej prośby, być może również dodatkowe informacje na temat innych odpowiednich adaptacji. str. 37 Przydatne kontakty na Uniwersytecie Jagiellońskim Biblioteka Jagiellońska www.bj.uj.edu.pl Biuro Karier www.biurokarier.uj.edu.pl Biuro Obsługi Studentów Zagranicznych www.bosz.uj.edu.pl Biuro Sportu www.bs.uj.edu.pl Domy Studenckie www.bratniak.krakow.pl Dział Nauczania www.uj.edu.pl/dydaktyka/dn Dział Rekrutacji na Studia www.rekrutacja.uj.edu.pl Jagiellońskie Centrum Językowe www.jcj.uj.edu.pl Koło Matematyków Studentów UJ www.omega.im.uj.edu.pl Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego - Collegium Maius www.maius.uj.edu.pl Pełnomocnik Rektora UJ ds. Bezpieczeństwa Studentów i Doktorantów str. 38 www.bezpieczny-student.uj.edu.pl Samorząd Studentów UJ www.samorzad.uj.edu.pl Studium Wychowania Fizycznego i Sportu www.swfis.uj.edu.pl Wydział Matematyki i Informatyki www.matinf.uj.edu.pl poza Uniwersytetem Jagiellońskim Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich www.rpo.gov.pl Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego www.nauka.gov.pl Lista ośrodków udzielających wsparcia psychologicznego i/lub psychiatrycznego w Krakowie www.KonstelacjaLwa.pl SCANMED www.krakow.akamedik.com Ważne dokumenty dotyczące edukacji i praw osób niepełnosprawnych 1. Konwencja Praw Osób Niepełnosprawnych ONZ 2. Deklaracja Madrycka 3. Ustawa Prawo o Szkolnictwie Wyższym z dnia 27 lipca 2005 r. z późn. zmianami 4. Regulamin Studiów pierwszego stopnia, drugiego stopnia oraz jednolitych studiów magisterskich na UJ. str.39 Bibliografia Barnes C., Mercer G., Shakespeare T., The social model of disability [w:] A. Giddens, P. W. Sutton (red.), Sociology: Introductory readings, Polity Press, Cambridge 2010. Białek I., Nowak-Adamczyk D. (red.), „Biuletyn Biura ds. Osób Niepełnosprawnych Uniwersytetu Jagiellońskiego”, nr 2/2010. Dembińska E., Niepełnosprawność psychiczna, jej wpływ na proces studiowania i możliwość wsparcia adaptacyjnego – uwagi praktyczne [w:] I. Białek, D. Nowak-Adamczyk, M. Bylica, E. Dembińska (red.), „Biuletyn Biura ds. Osób Niepełnosprawnych Uniwersytetu Jagiellońskiego”, nr 3/2011. Materiały edukacyjne dla nauczycieli akademickich opracowane w ramach rodziny projektów DARE koordynowanych przez Biuro ds. Osób Niepełnosprawnych UJ (www.DAReLearning.eu). Materiały promocyjne Biura ds. Osób Niepełnosprawnych UJ umiesz czone na stronie www.bon.uj.edu.pl. Nowak-Adamczyk D., Perdeus-Białek M., Szczocarz U., Wyrównywanie szans. Osoby niepełnosprawne na studiach przyrodniczych, MarGraf, Kraków 2011. Raport dotyczący dostępności budynku Instytutu Matematyki UJ przygotowany na potrzeby Biura ds. Osób Niepełnosprawnych UJ. str. 40 Miejsce na Twoje notatki